Badania medycyny pracy to jeden z kluczowych elementów systemu bezpieczeństwa i higieny pracy. Ich celem jest potwierdzenie, że stan zdrowia pracownika pozwala na wykonywanie określonych obowiązków bez ryzyka dla niego samego oraz dla innych osób. W zależności od charakteru pracy zakres badań może się znacząco różnić. Jakie zawody wymagają szczególnej kontroli i kiedy konieczne są dodatkowe procedury, takie jak badania sanepidowskie czy badania wysokościowe?
Kto musi wykonać badania medycyny pracy?
Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie są obowiązkowe dla wszystkich pracowników zatrudnionych na umowę o pracę. Oznacza to, że zarówno pracownik biurowy, jak i operator maszyn czy kierowca zawodowy musi posiadać aktualne orzeczenie lekarskie dopuszczające do pracy.
W przypadku stanowisk administracyjnych zakres badań jest zazwyczaj podstawowy i obejmuje wywiad lekarski, pomiar ciśnienia, badanie wzroku oraz – w razie potrzeby – konsultacje specjalistyczne. Inaczej wygląda sytuacja w zawodach, w których występują czynniki szkodliwe, uciążliwe lub niebezpieczne.
Zawody wymagające badań sanepidowskich
Szczególną kategorią są osoby pracujące przy żywności oraz w kontakcie z klientem w branży gastronomicznej, handlowej i medycznej. W takich przypadkach wymagane są badania sanepidowskie, potwierdzające brak przeciwwskazań do pracy z żywnością lub w warunkach zwiększonego ryzyka epidemiologicznego.
Do tej grupy należą m.in.:
- kucharze, pomoc kuchenna, cukiernicy,
- kelnerzy i bariści,
- sprzedawcy w sklepach spożywczych,
- pracownicy przetwórni żywności,
- personel żłobków i przedszkoli,
- personel medyczny mający kontakt z pacjentami.
Badania sanepidowskie obejmują m.in. badania laboratoryjne w kierunku nosicielstwa bakterii chorobotwórczych. Ich aktualność jest niezbędna do legalnego wykonywania zawodu w branży spożywczej i opiekuńczej.
Zawody wymagające badań wysokościowych
Inną grupą są osoby pracujące na wysokości powyżej 1 metra nad poziomem podłogi lub gruntu. W takich przypadkach obowiązkowe są badania wysokościowe, które mają na celu ocenę sprawności układu równowagi, wzroku oraz ogólnej kondycji zdrowotnej.
Badania wysokościowe są wymagane m.in. dla:
- pracowników budowlanych,
- monterów konstrukcji stalowych,
- dekarzy,
- pracowników energetyki i telekomunikacji,
- alpinistów przemysłowych,
- osób obsługujących podnośniki koszowe.
Lekarz medycyny pracy może skierować pracownika również na konsultację laryngologiczną lub neurologiczną, jeśli istnieją wątpliwości dotyczące koordynacji ruchowej czy zaburzeń równowagi.
Kierowcy, operatorzy i praca w szczególnych warunkach
Obowiązkowym badaniom podlegają także kierowcy zawodowi, operatorzy wózków widłowych, suwnic czy maszyn budowlanych. W ich przypadku istotna jest ocena wzroku, refleksu oraz sprawności psychofizycznej. Często konieczne są także badania psychotechniczne.
Szczególne wymagania dotyczą również osób pracujących w hałasie, w narażeniu na substancje chemiczne, pyły, promieniowanie czy drgania mechaniczne. Zakres badań jest wtedy rozszerzony o specjalistyczne testy diagnostyczne.
Nowoczesne rozwiązania – medycyna pracy online
Coraz więcej placówek oferuje dziś medycyna pracy online w zakresie rejestracji wizyt, konsultacji wstępnych czy przekazywania dokumentacji. Choć samo orzeczenie lekarskie nadal wymaga bezpośredniego badania, proces organizacyjny stał się znacznie prostszy i szybszy. To duże ułatwienie zarówno dla pracodawców, jak i pracowników.